KAPARO NEDİR?
Kapora, alışveriş ya da kiralama sürecinde taraflar arasında güvence oluşturmak amacıyla yapılan ön ödeme olarak tanımlanır. Özellikle ev alırken, kiralık konut tutarken, araç satın alırken, düğün salonu rezervasyonu yaparken veya yüksek bedelli bir ürün için anlaşmaya varıldığında sıkça uygulanır.
Uygulamada kapora, alıcının ya da kiracının ilgili malı veya hizmeti almakta ciddi olduğunu gösterir. Satıcı ya da ev sahibi ise kapora aldıktan sonra taşınmazı veya ürünü belirli bir süre başka kişilere satmamayı ya da kiralamamayı kabul eder.
KAPORA NEDEN VERİLİR?
Kapora verilmesinin temel nedeni, taraflar arasında geçici bir güvence oluşturmaktır. Örneğin bir kişi beğendiği evi satın almak istediğinde, satış işlemleri tamamlanana kadar evin başka bir alıcıya satılmaması için kapora ödeyebilir.
Benzer şekilde kiralık ev arayan kişiler de evi tutmak istediklerinde, kira sözleşmesi yapılana kadar konutun başka bir kiracıya verilmemesi için ön ödeme yapabilir. Araç, arsa, iş yeri, düğün salonu, organizasyon hizmeti veya yüksek değerli ürünlerde de kapora uygulaması görülebilir.
Kapora verildiğinde satıcı veya mal sahibi, belirlenen süre boyunca ilgili malı ya da hizmeti başka bir kişiye sunmama taahhüdü altına girer. Alıcı ise kalan bedeli kararlaştırılan tarihte ödemeyi kabul eder.
KAPORA HANGİ İŞLEMLERDE UYGULANIR?
Kapora yalnızca gayrimenkul işlemlerine özgü değildir. Taşınır ve taşınmaz birçok malda ya da hizmette kapora alınabilir.
Gayrimenkul sektöründe en yaygın uygulama ev alırken kapora ve ev kiralarken kapora verilmesidir. Satılık konutta alıcı, tapu devri yapılana kadar taşınmazın başka kişiye satılmaması için kapora öder. Kiralık konutta ise kiracı, sözleşme imzalanana kadar evi ayırtmak amacıyla ödeme yapar.
Araç satışlarında da benzer şekilde alıcı, aracı satın almak istediğini göstermek için kapora verebilir. Satıcı da bu süre içinde aracı satıştan kaldırabilir.
KAPORA GERİ ALINABİLİR Mİ?
Kaporanın geri alınıp alınamayacağı, taraflar arasında yapılan anlaşmaya bağlıdır. Bu nedenle “kapora her durumda yanar” ya da “kapora her durumda iade edilir” demek doğru değildir.
Eğer kapora yalnızca satış veya kiralama bedelinden düşülmek üzere verilmiş bir ön ödeme niteliğindeyse, işlem gerçekleşmediğinde iade konusu gündeme gelebilir. Ancak taraflar, kaporanın cayma halinde satıcıda kalacağını açıkça kararlaştırmışsa, alıcının veya kiracının vazgeçmesi durumunda kaporanın iadesi mümkün olmayabilir.
Satıcı ya da ev sahibi anlaşmadan dönerse, kaporanın iadesi istenebilir. Hatta sözleşmede özel hüküm varsa farklı tazminat veya cezai şart hükümleri de gündeme gelebilir.
Bu nedenle kapora ödemesinde en önemli konu, ödemenin hangi amaçla yapıldığının yazılı şekilde belirtilmesidir.
EV ALIRKEN KAPORA NE KADAR OLMALI?
Ev alırken kapora miktarı için kanunda sabit bir oran bulunmaz. Miktar, taraflar arasındaki anlaşmaya göre belirlenir. Ancak kapora tutarı belirlenirken taşınmazın değeri, piyasa koşulları, satıcının beklentisi ve alıcının ödeme planı dikkate alınır.
Konut piyasasının hareketli olduğu dönemlerde satıcılar daha yüksek kapora talep edebilir. Talebin düşük olduğu dönemlerde ise daha düşük tutarlar yeterli görülebilir. Yine de kapora miktarının makul seviyede tutulması ve mutlaka yazılı belgeye bağlanması önemlidir.
KAPORA SÖZLEŞMESİNDE NELER YAZMALI?
Kapora ödemesinde yaşanabilecek anlaşmazlıkların önüne geçmek için yazılı sözleşme veya en azından açıklamalı ödeme belgesi düzenlenmelidir.
Kapora sözleşmesinde şu bilgiler yer almalıdır:
- Alıcı ve satıcının kimlik bilgileri
- Taşınmazın veya ürünün açık bilgisi
- Kapora tutarı
- Kalan ödeme tarihi
- Satış veya kiralama bedeli
- Kapora iade şartları
- Taraflardan biri vazgeçerse ne olacağı
- Ödemenin hangi banka hesabına yapıldığı
- Tarafların imzası ve tarih
Gayrimenkul işlemlerinde ayrıca taşınmazın tapu bilgileri, ada-parsel numarası, bağımsız bölüm bilgisi, adresi ve satış bedeli açık şekilde yazılmalıdır.
