AİLE KONUTU ŞERHİ NEDİR?
Aile konutu şerhi, tapu kaydına işlenen ve taşınmazın aile konutu olduğunu gösteren kayıttır. Bu şerh konulduğunda, tapuda malik olarak görünen eşin tek başına işlem yapması sınırlandırılır.
Şerhin amacı, malik olmayan eşin ve çocukların barınma hakkını korumaktır. Özellikle eşlerden birinin evi habersiz satması, ipotek göstermesi veya aileyi zor durumda bırakacak işlem yapması önlenir.
Kısaca aile konutu şerhi şu işlemlerde koruma sağlar:
- Evin eşten habersiz satılmasını engeller.
- Evin eşin rızası olmadan ipotek edilmesini önler.
- Aile konutunun devrinde diğer eşin açık rızasını zorunlu hale getirir.
- Üçüncü kişilerin “bilmiyordum” savunmasını zayıflatır.
AİLE KONUTU ŞERHİ NASIL KONULUR?
Aile konutu şerhi iki yolla konulabilir:
|
Başvuru yolu |
Nasıl yapılır? |
|
Tapu müdürlüğü başvurusu |
Malik olmayan eş gerekli belgelerle tapuya başvurur |
|
Mahkeme kararı |
Uyuşmazlık varsa mahkeme kararıyla tapuya şerh işlenir |
Tapu müdürlüğüne başvurmak için malik olan eşin rızası aranmaz. Yani ev tapuda eşlerden birinin üzerine kayıtlıysa, diğer eş gerekli belgeleri sunarak aile konutu şerhi talep edebilir.
GEREKLİ BELGELER NELER?
Aile konutu şerhi için tapu müdürlüğü genellikle şu belgeleri isteyebilir:
- T.C. kimlik kartı
- Evlilik cüzdanı veya nüfus kayıt örneği
- Konutun aile konutu olduğunu gösteren belge
- Yerleşim yeri belgesi
- Tapu bilgileri
- Başvuru dilekçesi
- Vekil aracılığıyla işlem yapılacaksa vekaletname
Bazı durumlarda tapu müdürlüğü ek belge isteyebilir. Özellikle adres, tapu bilgisi ve fiili kullanım arasında tereddüt varsa konutun gerçekten aile konutu olup olmadığı ayrıca incelenebilir.
E-DEVLET’TEN AİLE KONUTU ŞERHİ KONULUR MU?
Aile konutu şerhi için Web Tapu üzerinden başvuru yapılabilir. Bunun için e-Devlet üzerinden Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün Web Tapu sistemine girilir.
Genel işlem akışı şöyledir:
- e-Devlet’e giriş yapılır.
- Web Tapu sistemine geçilir.
- Taşınmaz işlemleri bölümünden başvuru oluşturulur.
- Aile konutu şerhi talebi seçilir.
- İstenen belgeler sisteme yüklenir veya tapu müdürlüğüne sunulur.
- Tapu müdürlüğü incelemesinden sonra işlem tamamlanır.
Burada önemli nokta şu: Web Tapu başvurusu işlemi kolaylaştırır ancak tapu müdürlüğü gerek görürse ek belge veya fiziki başvuru isteyebilir.
AİLE KONUTU ŞERHİ OLAN EV SATILIR MI?
Evet, satılabilir. Ancak bunun için malik olmayan eşin açık rızası gerekir.
Aile konutu şerhi satışa tamamen engel değildir. Şerh, satışın tek taraflı yapılmasını engeller. Diğer eş rıza verirse satış yapılabilir.
Eşin rızası olmadan satış yapılırsa, rıza göstermeyen eş tapu iptal ve tescil davası açabilir. Tapuda aile konutu şerhi bulunduğu için alıcının taşınmazın aile konutu olduğunu bilmediğini ileri sürmesi de zorlaşır.
ŞERH YOKSA EŞİN RIZASI GEREKMEZ Mİ?
Şerh olmasa bile aile konutu koruması tamamen ortadan kalkmaz. TMK 194’e göre aile konutu üzerinde işlem yapılırken diğer eşin açık rızası gerekir.
Ancak tapuda şerh yoksa, taşınmazı satın alan üçüncü kişinin iyi niyeti tartışma konusu olabilir. Bu nedenle şerh, malik olmayan eş için güçlü bir güvence sağlar.
AİLE KONUTU ÜZERİNE İPOTEK KONULABİLİR Mİ?
Aile konutu şerhi bulunan bir ev üzerine ipotek konulacaksa diğer eşin açık rızası gerekir. Bankalar da konutun aile konutu olup olmadığını ve eş rızasını bu nedenle kontrol edebilir.
Eşin rızası alınmadan aile konutu üzerine ipotek tesis edilirse, malik olmayan eş ipoteğin kaldırılması için dava yoluna gidebilir.
AİLE KONUTU ŞERHİ ÜCRETLİ Mİ?
Aile konutu şerhi koydurmak için tapuda harç alınmaz. Bu işlem aileyi korumaya yönelik olduğu için harç ve masraftan muaftır.
Ancak vekil aracılığıyla işlem yapılacaksa noter vekaletname masrafı gibi dolaylı giderler çıkabilir.
AİLE KONUTU ŞERHİ NE ZAMAN KALKAR?
Aile konutu şerhi süreli değildir. Evlilik devam ettiği ve taşınmaz aile konutu olarak kullanıldığı sürece geçerliliğini korur.
Şerh şu durumlarda kaldırılabilir:
- Boşanma kararının kesinleşmesi
- Eşlerden birinin vefatı
- Evliliğin iptali
- Eşlerin başka bir konuta taşınması
- Taşınmazın aile konutu niteliğini kaybetmesi
- Mahkeme kararı
- Talep üzerine tapuda terkin işlemi
Boşanma davasının açılması tek başına şerhi kaldırmaz. Boşanma kararının kesinleşmesi gerekir.
KİRACI AİLE KONUTU ŞERHİ KOYABİLİR Mİ?
Kiracı olan eşler, başkasına ait tapuya aile konutu şerhi koyduramaz. Çünkü şerh, tapuda eşlerden birine ait taşınmaz üzerine işlenir.
Ancak kiralık aile konutu da hukuken korunur. Kira sözleşmesini yalnızca bir eş imzalamış olsa bile, diğer eşin rızası olmadan aile konutu niteliğindeki kira sözleşmesinin feshi sorun oluşturabilir. Bu durumda koruma tapu şerhi üzerinden değil, kira ilişkisi üzerinden değerlendirilir.
