PİLON YERİ NEDİR?
Pilon, havai enerji iletim hatlarını taşıyan, çoğunlukla demir profillerden oluşturulmuş yüksek gerilim direğidir. Pilon yeri ise bu direğin ayakları ve temeliyle birlikte zeminde kapladığı bölümdür.
Pilon yeri bazen ana parselden ayrılarak ayrı bir parsel şeklinde tescil edilebilir. Bazı durumlarda ise taşınmaz üzerinde enerji idaresi lehine kamulaştırma veya irtifak hakkı işlemi yapılabilir.
Anayasa Mahkemesi kararlarına konu olan uygulamalarda da direğin oturduğu pilon yeri ile enerji nakil hattının geçtiği irtifak alanının ayrı ayrı değerlendirildiği görülüyor. Örneğin bir taşınmazın belirli bölümü pilon yeri için kamulaştırılırken, hattın geçtiği daha geniş bölümünde daimî irtifak hakkı kurulabiliyor.
PİLON YERİ BULUNAN ARSAYA EV YAPILIR MI?
Bir parselde pilon yeri veya enerji nakil hattı bulunması, taşınmazın tamamında kesinlikle yapı yapılamayacağı anlamına gelmez. Ancak yapılaşma hakkı önemli ölçüde sınırlanabilir.
Yapılacak binanın enerji hattına, iletkenlere ve direğe bırakması gereken güvenlik mesafeleri; hattın gerilim seviyesi, direğin konumu, iletken açıklığı ve ilgili teknik mevzuata göre belirlenir. Güvenlik mesafesinin içinde kalan bölümde yapı yapılmasına izin verilmeyebilir.
Bu nedenle “arsa imarlı” bilgisinin tek başına yeterli olmadığı unutulmamalı. Belediyeden alınacak imar durum belgesiyle birlikte enerji iletim veya dağıtım kuruluşunun görüşü de incelenmeli. Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, enerji tesisleri ile çevresindeki yapıların yaklaşım ve güvenlik mesafelerini teknik esaslara bağlıyor.
TAPUDA PİLON YERİ KAYDI NE ANLAMA GELİR?
Tapuda veya kadastro paftasında “pilon yeri” görülmesi, ilgili arazi bölümünün enerji iletim direği için ayrılmış ya da bu amaçla kullanılmış olabileceğini gösterir.
Tapu kaydında ayrıca şu ifadeler bulunabilir:
- TEİAŞ veya ilgili elektrik kuruluşu lehine irtifak hakkı
- Kamulaştırma şerhi
- Daimî irtifak hakkı
- Enerji nakil hattı güzergâhı
- Pilon yeri niteliğinde ayrı parsel
Bu kayıtların taşınmaza etkisi aynı değildir. Pilonun bulunduğu alan doğrudan kamulaştırılmış olabilirken, hattın geçtiği bölümde mülkiyet malikte kalıp kullanım hakkı sınırlandırılmış olabilir. TKGM’nin kamulaştırma uygulamalarına ilişkin düzenlemesinde pilon yeri için cins değişikliği ve tescil işlemlerinin yapılabileceği belirtiliyor.
PİLON YERİ ARSANIN DEĞERİNİ ETKİLER Mİ?
Pilon direği ve enerji nakil hattı, taşınmazın kullanılabilir alanını, yapılaşma hakkını ve satış talebini etkileyebilir. Ancak değer kaybı her taşınmazda aynı oranda gerçekleşmez.
Değerlendirme yapılırken direğin parsel içindeki konumu, kapladığı alan, hattın güzergâhı, yapılaşma imkânı ve taşınmazın kalan bölümünün kullanılabilirliği dikkate alınır. Anayasa Mahkemesi kararlarında pilon yeri bedeli ile irtifak hakkından kaynaklanan değer kaybının ayrı kalemler olarak değerlendirilebildiği görülüyor.