Tapu belgelerinde, vasiyetnamelerde ve miras hukukuna ilişkin metinlerde karşılaşılan “nasbı” kelimesi, günümüzde yaygın kullanılmadığı için anlamı merak edilen kavramlar arasında yer alıyor. Kelimenin hukuk dilindeki karşılığı “atama” veya “tayin etme” olarak açıklanıyor.
Gayrimenkul ve tapu işlemlerinde bu kavram çoğunlukla “mirasçı nasbı” şeklinde kullanılıyor. Yeni hukuk terminolojisinde ise mirasçı nasbı yerine “mirasçı atama” ifadesi tercih ediliyor.
NASBI NE DEMEK?
Nasb veya nasıp, bir kişinin belirli bir göreve ya da hukuki konuma atanması anlamına geliyor. “Nasbı” ifadesi de kullanıldığı cümleye göre “atanması” veya “tayin edilmesi” şeklinde açıklanabiliyor.
Örneğin “mirasçı nasbı”, bir kişinin mirasçı olarak atanması anlamını taşıyor. Atanan kişiye eski hukuk dilinde “mansup mirasçı”, güncel ifadeyle ise “atanmış mirasçı” deniliyor. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü de mirasçı nasbını, miras bırakanın vasiyetname yoluyla başka kişileri kendisine mirasçı ataması şeklinde tanımlıyor.
MİRASÇI NASBI NEDİR?
Mirasçı nasbı, bir kişinin ölümünden sonra mirasının tamamının veya belirli bir oranının seçtiği kişi ya da kişilere geçmesini sağlayan ölüme bağlı tasarruftur.
Türk Medeni Kanunu’nun 516’ncı maddesine göre miras bırakan, mirasının tamamı veya belirli bir oranı için bir ya da birden fazla kişiyi mirasçı olarak atayabilir. Örneğin bir kişi, vasiyetnamesinde mirasının dörtte birini arkadaşına bırakırsa bu kişi atanmış mirasçı olur.
Atanan kişinin miras bırakanla akraba olması zorunlu değildir. Miras bırakan; arkadaşını, yakınını, bir derneği veya şartları taşıyan başka bir gerçek ya da tüzel kişiyi mirasçı olarak belirleyebilir.
MİRASÇI NASBI NASIL YAPILIR?
Mirasçı atama işlemi, geçerli bir ölüme bağlı tasarrufla yapılmalıdır. Bu işlem vasiyetname veya miras sözleşmesi üzerinden gerçekleştirilebilir.
Vasiyetname; resmî vasiyetname, el yazılı vasiyetname veya kanundaki olağanüstü şartlarda sözlü vasiyetname şeklinde düzenlenebilir. Miras sözleşmesi ise resmî şekilde yapılır.
Miras bırakanın yalnızca sözlü olarak “evimi şu kişiye bırakıyorum” demesi, kanundaki şekil şartları oluşmadıkça tek başına geçerli bir mirasçı atama işlemi sayılmaz.
ATANMIŞ MİRASÇI İLE VASİYET ALACAKLISI AYNI MI?
Atanmış mirasçı ile kendisine belirli bir mal bırakılan kişi aynı hukuki statüde değildir.
Atanmış mirasçı, mirasın tamamına veya belirli bir oranına hak kazanır ve terekeye mirasçı sıfatıyla katılır. Kanuni mirasçılar gibi miras bırakanın mal varlığındaki hak ve borçlarla bağlantılı hâle gelir.
Belirli mal vasiyetinde ise kişiye yalnızca belirli bir ev, araç, arsa veya para bırakılır. Bu kişi doğrudan mirasçı değil, vasiyet alacaklısı olur. Türk Medeni Kanunu’nun 517’nci maddesi, mirasçı atama ile belirli mal bırakmayı ayrı işlemler olarak düzenliyor.