Yabancıya Satış Verilerinde Bölgesel Yoğunlaşma
GPPS tarafından yapılan çalışmada; inşaat ve proje geliştirme sektöründe “üretim ekonomisi” farkındalığının artırılması ve 1. el konut pazarına dikkat çekilmesi hedeflenirken, analizlerin sektör için önemli bir referans kaynağı haline geldiği belirtildi.
TÜİK verilerine göre, 2013–2025 yılları arasında yabancılara yapılan konut satışlarının bölgesel dağılımında belirgin bir yoğunlaşma dikkat çekiyor. Buna göre satışların:
-
%48’i Marmara Bölgesi,
-
%36’sı Akdeniz Bölgesi,
-
%5’i Ege Bölgesi,
-
%3’ü Karadeniz Bölgesi
kaynaklı olurken, kalan %8’lik pay diğer üç bölgeye dağılmış durumda.
Söz konusu dönemde yabancılara yapılan toplam konut satışı 426 bin 737 adet olarak kayıtlara geçti.
Vatandaşlık Uygulamasına Göre Satış Dönemleri
Analizde, yabancıya konut satışı ile TC vatandaşlığı uygulamasının farklı dönemlerde satış adetleri üzerindeki etkisi de ortaya konuldu:
-
2013–2016 (vatandaşlık uygulaması öncesi):
72.159 adet – yıllık ortalama 18.040 satış -
2017–2018 (1 milyon dolar eşik):
61.897 adet – yıllık ortalama 30.950 satış -
2019–2021 (250 bin dolar eşik):
144.871 adet – yıllık ortalama 48.290 satış -
2022–2025 (400 bin dolar eşik):
147.810 adet – yıllık ortalama 36.950 satış
GPPS değerlendirmesinde, yalnızca satış adedinin değil, yaratılan toplam cironun da dikkate alınması gerektiği vurgulandı.
İstanbul ve Antalya İlk Sırada
13 yıllık toplam satış verilerine göre;
-
İstanbul, 162.871 adet ve %38 pay ile ilk sırada yer aldı.
-
Antalya, 114.132 adet ve %26 pay ile ikinci sıraya yerleşti.
-
Kalan 68 ilin toplamı, 36.076 adet satış ve %8 pay ile üçüncü sırada yer aldı.
GPPS’ten Mevzuat ve Veri Seti Önerileri
GPPS; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve TÜİK’e yönelik olarak yabancıya konut satışı ve vatandaşlık mevzuatının güncel koşullara göre yeniden değerlendirilmesini önerdi. Öne çıkan başlıklar şöyle sıralandı:
-
Yabancıya konut satışlarında 1. el – 2. el ayrımı veri setlerinde açık şekilde yer almalı.
-
Vatandaşlık uygulamasında hedef satış adedi değil, ciro olmalı; asgari taşınmaz değeri 650 bin dolar seviyesinde değerlendirilmelidir.
-
Vatandaşlık yoluyla satışlar, iskanlı veya kat irtifakı kurulmuş projelere yönlendirilmelidir.
-
Satılamazlık süresi en az 10 yıl olmalı ve bu süre tapu kaydına şerh edilmelidir.
GPPS, pasaport vatandaşlığı uygulamasının günümüz ekonomik ve sektörel şartlarına göre yeniden ele alınmasının zorunlu hale geldiğini vurguladı.